บทเรียนการต่อสู้ของสามัญชน โดย บารมี ชัยรัตน์
(ว่าด้วยความทรงจำและการ ระลึกถึง)
บารมี ชัยรัตน์
ก่อนหน้าเหตุการณ์ในเดือนพฤษภาคม 2535 ผมยังไม่ได้รู้จักมักคุ้นกัยพี่สุวิทย์แต่อย่างใด แม้ในช่วงเหตุการณ์เดือนพฤษภา ผมก็รู้จักพี่สุวิทย์แค่ชื่อเสียงและหน้าตาเท่านั้น ไม่เคยมีโอกาสได้พุดคุยกันอย่างเป็นทางการ จนกระทั่งประมาณเดือนตุลา 2535 นั่นแหละ ผมถึงจะได้มีโอกาสพุดคุยใกล้ชิดกับพี่สุวิทย์มากขึ้น เรื่องของเรื่องคือ พวกเราคิดจะทำสมัชชาคนจนกันขึ้นมา ก็เลยมีการนัดหมายมาคุยกัน โดยพี่บุญแทน ตันสุเทพวีรวงศ์ เป็นคนประสานงานนัดหมายให้พี่สุวิทย์ พี่โย (บำรุง คะโยธา) พี่มด (วนิดา ตันติวิทยาพิทักษ์) พี่ปุ้ม (วัชรี เผ่าเหลืองทอง) น้อย (ประสิทธิพร กาฬอ่อนศรี) และผม มาคุยกันที่ร้านสกายไฮหลังงานรำลึก 14 ตุลา โดยมีเพื่อนฟิลิปปินส์ชื่อ จิมมี่ และพี่ชาญวิทย์ อร่ามฤทธิ์ นักจัดรายการวิทยุชื่อไม่ค่อยดังสักเท่าไร มาร่วมแจมด้วย
ตอนนั้น พี่สุวิทย์ ยังไม่ค่อยเห็นด้วยกับการตั้งสมัชชาคนจนสักเท่าไร แกอ้างว่า มันก็เหมือนกับจัดงานมหกรรมประชาชนสู่ศตวรรษที่ 21 (พีพี21) ที่จัดงานกันใหญ่โต แต่สุดท้ายไม่ได้อะไร แม้ตอนหลังมีการนัดหมายพูดคุยเรื่องนี้กันอีก อย่างเป็นทางการที่มูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม (มอส.) พี่สุวิทย์ก็ยังไม่เห็นด้วยอยู่ดี ที่ผมต้องเล่าเรื่องราวตรงนี้ให้ชัดเจนก็เพราะว่า ประเด็นที่พี่สุวิทย์ไม่เห็นด้วยนั้นถือว่า เป็นประเด็นสำคัญคือ แกเห็นว่า พวกเราชอบจัดงานใหญ่ๆกัน แล้วเอาชาวบ้านมาบ่นพร่ำ บรรยายความทุกข์ยากลำบากเดือดร้อนทั้งหลาย สุดท้ายก็จบลงด้วยการจัดริ้วขบวนเล็กน้อยให้พองามตา แล้วอาจจะมีการยื่นหนังสือหรือทำประกาศเจตนารมณ์แล้วก้แยกย้ายกันกลับบ้านไป ชาวบ้านก็ต้องกลับไปผจญชะตากรรมในพื้นที่เอาเอง ส่วนนักพัฒนาทั้งหลายก้ได้หน้าได้ตาได้ทำโครงการกันไป
ผมว่า มันเป็นเรื่องท้าทายสำหรับพวกเราที่ริเริ่มผลักดันงานนี้ขึ้นมาว่า เราจะผลักดันสมัชชาคนจนให้เป็นองค์กรเคลื่อนไหวเพื่อแก้ไขปัญหาความเดือด ร้อนของชาวบ้านได้จริง หรือเป็นแค่การจัดงานมหกรรมแค่ครั้งเดียวแล้วก็เลิกรากันไป ผมขออนุญาตเล่าเท้าความถึงความเป็นมาของสมัชชาคนจนสักเล็กน้อย เพื่อให้เข้าใจถึงเรื่องราวที่เกี่ยวข้องและเกี่ยวพันกับพี่สุวิทย์
ประมาณปี 2537 สมัยนั้นผมทำงานอยู่ที่อาศรมวงศ์สนิท และช่วยงานสมัชชาเกษตรกรรายย่อยภาคอีสาน (สกย.อ.) อยู่บ้าง เมื่อมีเวลาว่างหรือเมื่อเข้ามากรุงเทพก็จะมาหาเพื่อนๆ ที่โครงการฝึกอบรมเยาวชนเพื่อการพัฒนา (YT) จนกระทั่งมีการปรับเปลี่ยนองค์กรจาก YT ส่วนหนึ่งมาเป็นกลุ่มเพื่อนประชาชน (FOP) ซึ่งกลุ่มนี้ก็ตั้งมาจากอาศรมวงศ์สนิทเหมือนกัน และกลุ่มเพื่อนประชาชนก็เป็นองค์กรที่สนับสนุนการดำเนินการของ สกย.อ.อยู่ด้วย ผมได้เจอพรรคพวกหลายคนที่นี่ และหนึ่งในจำนวนนั้นคือ พี่สายน้ำ ตรัสกมล คุยกันไปคุยกันมา แกก็เกิดไอเดียว่า เราน่าจะจัดให้พวกคนจนทั้งหลายมานั่งคุยกันนะ เป็นชาวนาสักกลุ่มหนึ่ง สลัมสักกลุ่มหนึ่ง คนงานสักกลุ่มหนึ่ง และถ้าจะให้ดีควรจะมีนักศึกษาอยู่ด้วย เพื่อจะได้รับรู้เรื่องราวปัญหาของคนจนทั้งหลาย และจะได้เป็นผู้สนับสนุนการทำงานเพื่อแก้ไขปัญหาของพี่น้องคนจนต่อไปด้วย
ช่วงนั้น อาศรมวงศ์สนิทมีโครงการอยู่โครงการหนึ่ง ชื่อ โครงการวิสาสะเพื่อสมานไมตรี ผมเลยรับอาสาพี่สายน้ำมาดูว่า จะทำอะไรได้บ้าง เมื่อนำเรื่องมาปรึกษากับพี่ประชา หุตานุวัตร ผู้อำนวยการอาศรมวงศ์สนิท แกแนะนำว่า ควรจะจัดเฉพาะกลุ่มไปก่อนแล้วค่อยจัดรวมกันอีกที ตกลงใช้ชื่อว่า "เสวนาคนจน" เราจัดงานไปได้ 3 ครั้ง ขาดแต่กลุ่มนักศึกษา ยังไม่ได้จัด เพราะติดสอบด้วยและช่วงนั้นพวกเราก็ไปยุ่งๆอยู่กับการคัดค้านการทดลอง นิวเคลียร์ของประเทศฝรั่งเศสอยู่ด้วย
และช่วงนั้นเอง น้อยกับพี่ปุ้มก็นำเรื่องนี้ไปปรึกษากับหลายๆคน มีพี่บุญแทนที่เสนอว่าจะทำไปทำไม "เสวนาคนจน" ถ้าจะทำก็ทำ "สมัชชาคนจน" ไปเลยแล้วเชิญคนจนจากหลายประเทศมาเล่าประสบการณ์การเคลื่อนไหวให้ฟังด้วย เป็นอันว่าเห็นพ้องต้องกัน แล้วพี่บุญแทนก็รับไปประสานงานให้เกิดเวทีขึ้น นี่เป็นในส่วนของภาคองค์กรพัฒนาเอกชน ในขณะที่ในภาคส่วนของชาวบ้าน พี่น้อง สกย.อ.เองก้ประสบปัญหาจากการดื้อยาของหน่วยราชการ เดินขบวนครั้งแล้วครั้งเล่า การแก้ไขปัญหาก็ยังไม่คืบหน้าไปถึงไหน พี่น้องที่เดือดร้อนจากเขื่อนปากมูล เขื่อนสิรินธร ก็ถุกจับครั้งแล้วครังเล่า พี่น้องที่คัดค้านโครงการเขื่อนแก่งเสือเต้น เขื่อนราษีไศล ก็สู้อยู่อย่างค่อนข้างจะโดดเดี่ยว ยังไม่นับพี่น้องในสมัชชาชาวนาชาวไร่ภาคอีสาน พี่น้องที่คัดค้านโครงการเจนโก้ที่ระยอง พี่น้องที่เดือดร้อนจากศูนย์ราชการโพธิ์เขียว สุพรรณบุรี พี่น้องในสลัม พี่น้องในสภาเครือข่ายกลุ่มผู้ป่วยจากการทำงานและสิ่งแวดล้อมในสถานประกอบ การ และพี่น้องกลุ่มเล้กกลุ่มน้อยอีกมากมาย ต่างคนต่างสู้และยังมองไม่เห็นชัยชนะ และทุกคนเห็นว่าถ้าร่วมมือกันสร้างสมัชชาคนจนก็จะเป็นความหวัง เป็นพลังในการต่อสู้ของคนจนได้
แม้ว่าพี่สุวิทย์จะไม่เห็นด้วยกับการเสวนา หรือสมัชชาคนจนก็ตาม แต่ในแง่ของการเคลื่อนไหวแล้ว พี่สุวิทย์เห็นด้วยเต็มที่ ดังนั้นเมื่อมีการชุมนุมใหญ่ของสมัชชาคนจนเกิดขึ้นจริงๆ พี่สุวิทย์ก็ยืนหยัดอยูเคียงคู่กับพี่น้องมาโดยตลอด ถือเป็นกำลังหลักที่สำคัญคนหนึ่งของสมัชชาคนจน ในฐานะที่ปรึกษาของสมัชชาคนจน ทำหน้าที่ในการประสานงานกับตัวแทนของรัฐบาล
ความโดดเด่นของพี่สุวิทย์ในบทบาทหน้าที่นี้ คือ ศิลปะในการเจรจาที่มีลูกล่อลูกชน ใช้ไม้อ่อนไม้แข็ง ตามจังหวะและโอกาส ช่วยให้สมัชชาคนจนไม่ต้องเพลี่ยงพล้ำต่อกลเกมของฝ่ายรัฐได้ แต่ก้ไม่ใช่ไม่เสียมวยเลยนะครับ ที่เสียมวยก็มีครั้งหนึ่ง ตอนนั้นฟอร์มกำลังดี สมัยรัฐบาลนายชวน หลีกภัย ขึ้นมารับตำแหน่งสมัยที่ 2 ได้มีการนัดหมายประชุมกับสมัชชาคนจน ปรากฏว่าในวันประชุมมีพี่น้องจากสมาพันธ์ประมงพื้นบ้านภาคใต้ ท่านบรรจง นะแส ขอเข้าร่วมแจมด้วย เพราะพี่น้องชมรมประมงที่สงขลากำลังเดือดร้อนจากเรือปั่นไฟปลากะตัก ก็เป็นธรรมดาครับที่เพื่อนพ้องน้องพี่ที่เดือดร้อนต้องช่วยเหลือกัน แต่การประชุมในวันนั้นท่านนายกฯชวน ท่านก็ทำเสมือนกับว่ามารับฟังปัญหาเฉยๆ ไม่ได้สนใจจะหารือต่อว่าจะดำเนินการแก้ไขปัญหาอย่างไร หลังจากซุบซิบหารือกันแล้วพี่สุวิทย์เลยตัดสินใจเสนอปิดการประชุมแบบ walkout
อะไรประมาณนั้น เล่นเอานายกฯชวน อึ้งไปสักพักหนึ่งเลยเหมือนกัน
และขณะที่พวกเรากำลังเดินออกจากที่ประชุม ปรากฏว่าท่านบรรจง นะแส เกิดโวยวายขึ้นมาว่าเรื่องของสมาพันธ์ประมงยังไม่ได้พูดถึงเลย นายกฯชวน เลยฉวยโอกาสนี้จัดการตีกินทันที โดยการเรียกมาปรึกษาหารือและโทรศัพท์สั่งให้ดำเนินการ จนอ้างได้ว่าได้แก้ไขปัญหาให้คนจนอยู่ไม่ได้ละเลยแต่อย่างใด เรื่องนี้พี่สุวิทย์เห็นว่าเสียฟอร์มมากและกระแนะกระแหนพี่บรรจงอยู่หลายปี ดีดักเลยทีเดียว ซึ่งผมก็เห็นด้วยกับพี่สุวิทย์และหาโอกาสกระแนะกระแหนพี่บรรจงอยู่เป็นระยะ เหมือนกัน
พี่สุวิทย์เป็นคนที่มีลักษณะความเป็นผู้นำสูง พูดเสียงดังฟังชัด มีจังหวะจะโคนและลูกเล่นลีลาดึงดูดความสนใจของผู้ฟังได้เป็นอย่างดี แม้ในด้านเนื้อหาก็ถือว่าพี่สุวิทย์เป็นคนทำการบ้านคนหนึ่ง เตรียมตัวมาดี ไม่เหมือนหลายๆคนที่ไม่ค่อยได้เตรียมตัวอะไรขึ้นมาพูดแล้วก็ออกอ่าวออกทะเล ไปเรื่อย
แม้จะเรียกตัวเองว่านักปฏิวัติ แต่พี่สุวิทย์ก็มีคุณลักษณะที่ผิดแปลกไปจากคนอื่น เนื่องจากพี่สุวิทย์ยังคงเป็นคนแบบนักเลงบ้านนอก รักเพื่อนรักฝูง ปกป้องเพื่อนฝูงและน้องนุ่งที่ใกล้ชิดแบบไม่ต้องคำนึงถึงเหตุผลกันเลยที เดียว เช่น คราวหนึ่งพวกเราหลายคนมีเรื่องขัดใจกับพี่จำนงค์ พี่หน่อย และมีการหยิบยกเอามาพูดในวงประชุม พี่สุวิทย์ตัดบททีเดียว ฟันธงแบบไม่ต้องพุดต่อกันเลยทีเดียวครับ"หน่อยไม่ใช่คนอย่างนั้นหรอก ผมรู้จักดี เป็นรุ่นน้องผมที่บางแสน" เห็นไหมครับไม่มีเหตุไม่มีผลอะไรเลย นอกจากความเป็นน้องที่บางแสน วิสัยนักเลงบ้านนอก นอกจากจะปกป้องแล้วยังต้องดูแลน้องๆ อีกคราวหนึ่ง พี่สุวิทย์ อาจารย์อรรถจักร และผมได้รับเชิญไปคุยที่จุฬาฯ พอคุยเสร็จ พี่สุวิทย์ชวนผมพากันขับรถไปส่งอาจารย์อรรถจักรที่สนามบิน กินเบียร์กันไปหลายขวดกว่าเครื่องบินจะออก พอถึงคราวเก็บเงินอาจารย์อรรถจักรทำท่าจะจ่าย แต่พี่สุวิทย์ข่มทันที "คุณไม่ต้อง อรรถจักร คุณรุ่นน้องผม" อาจารย์อรรถจักรรีบเก็บเงินทันที ส่วนผมไม่ควักอยู่แล้วเพราะยอมรับว่าตัวเองเป็นรุ่นน้องของทั้งสองท่าน
และอีกเรื่องหนึ่งคือการเคารพผู้อาวุโส แทบไม่น่าเชื่อว่าคนแบบพี่สุวิทย์ที่อาจจะเรียกได้ว่าไม่ยอมศิโรราบให้ใคร แต่เมื่อเจอผู้อาวุโสหลายคนพี่สุวิทย์จะอ่อนน้อมถ่อมตนมาก ไม่ว่าจะเป็นอาจารย์บัณฑร อ่อนดำ อาจารย์สุธี ประศาสน์เศรษฐ์ พี่บำรุง บุญปัญญา หรือคนอื่นๆก็ตาม พี่สุวิทย์มักเป็นแม่งานจัดงานแซยิด งานรดน้ำดำหัว หรืองานพิธีต่างๆ ให้กับผุ้หลักผู้ใหญ่เหล่านี้เสมอๆ และเมื่อผู้ใหญ่ไหว้วานอะไร พี่สุวิทย์ก็ยินดีทำให้โดยไม่ขัดข้อง แม้บางเรื่องจะไม่ค่อยเข้าท่าแต่เมื่อถูกขอร้อง พี่สุวิทย์ก็ยังทำให้ เช่น คราวหนึ่งในช่วงที่พี่สุวิทย์ได้รับทุนไปอยู่ญี่ปุ่นแล้ว ต้องกลับมาเมืองไทยเพื่อทำอะไรสักอย่างก็จำไม่ได้ พี่สุวิทย์กลับมาได้ไม่กี่วันก็โทรมาหาผมชวนไปพบพลเอกชวลิต ยงใจยุทธ ที่ทำเนียบ ผมน่ะพอรู้เรื่องก็ไม่อยากไปหรอกครับ แต่เกรงใจพี่สุวิทย์เลยต้องไป
เรื่องของเรื่องคือ พี่สุวิทย์บอกว่า พี่เขียว (คุณสมสุข) ที่อยู่ พอช. (สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน) ซึ่งผมไม่รู้จักเป็นการส่วนตัว ได้ขอให้พี่สุวิทย์ช่วยคุยกับพลเอกชวลิต ในฐานะประธาน ศตจ. (ศูนยอำนวยการต่อสูเพื่อเอาชนะความยากจน) ให้ ว่างบประมาณที่ได้มาทำบ้านมั่นคงไม่พอ ขอให้ ศตจ.ช่วยอนุมัติงบเพิ่มให้อีกประมาณ พันสองร้อยล้านหรือยังไงนี่แหละ ไปพูดขอเงินพันสองร้อยล้านแบบไม่มีเอกสารอะไรติดมือไปเลย เพราะคนจาก พอช.ที่ว่าจะไปด้วย เห็นว่าชื่อด้วงหรืออะไรประมาณนั้นก้ไม่ไปซะอีก โครงการเป็นยังไงดีหรือไม่ดีก้ไม่รู้ แต่พี่สุวิทย์บอกว่า รับปากพี่เขียวแล้ว ยังไงก็ต้องไป วันนั้นก็สรุปว่า พลเอกชวลิตบอกว่าจะช่วยดูให้ว่ามีงบพอช่วยสนับสนุนหรือไม่อย่างไร แต่หลังจากวันนั้นไม่นาน ไม่ทราบว่าทำไมความสัมพันธ์ของพี่สุวิทยืกับพี่สมสุขจึงเปลี่ยนไป ได้ข่าวว่ามีจดหมายเขียนถึงพี่สุวิทย์ ประมาณว่า ไม่เหยียบเงา ไม่เผาผีกันเลยทีเดียว และไม่ว่างานบวช งานแต่ง งานตาย ถ้าเป็นของพรรคพวกแล้ว สำหรับพี่สุวิทย์ต้องหาทางไปจนได้ เรียกว่าแทบจะไม่เคยขาดสักงานเดียว
อีกเรื่องหนึ่งที่พี่สุวิทย์มาดมั่นจะทำให้ได้คือ เรื่องการตั้งพรรคการเมือง เรื่องนี้ถกเถียงกันหลายรอบ หารือกันหลายปี ขัดแย้งกันมากมายจนค่อนข้างจะลงตัวอย่างหนึ่ง คือ ไม่มีใครคัดค้านการตั้งพรรค แต่ต้องไม่เอาขบวนไปผูกพันกับพรรค ซึ่งพี่สุวิทย์ก็เห็นด้วยอย่างยิ่ง เมื่อกลับมาจากญี่ปุ่น พี่สุวิทย์เลยเดินหน้าตั้งพรรคอย่างจริงจัง ด้วยการขอลาออกจากที่ปรึกษาเครือข่ายสลัม 4 ภาค ที่ปรึกษาสมัชชาคนจน แม้กระทั่งการชุมนุมของพี่น้องในการผลักดัน พรบ.ป่าชุมชน พี่สุวิทย์ไปเยี่ยมแต่ไม่ยอมขึ้นเวทีเพราะเห็นว่า ตัวเองทำพรรคการเมืองแล้วกลัวขบวนจะเสียหาย เสียดายที่มีเหตุการณ์ขับไล่ทักษิณแทรกเข้ามาก่อนพรรคการเมืองของพี่สุวิทย์ เลยไปไม่ถึงไหน ไม่รู้ว่าใครจะสานงานต่อหรือเปล่า
ช่วงหลังแม้จะมีความเห็นที่แตกต่าง ในเรื่องของการชุมนุมขับไล่ทักษิณ ที่ผมไม่เห็นด้วยในการเข้าร่วมกับสนธิ ลิ้มทองกุล ซึ่งผมยังยืนยันเหมือนกับที่พี่สุวิทย์พูดในตอนแรกๆ คือ เราจะตั้งเวทีของเราเอง แต่เมื่อหลายคนอ้างว่าสถานการณ์เปลี่ยนไปจำเป็นต้องไปเข้าร่วมกับเวทีของ สนธิ ผมก็ไม่ได้ว่าอะไร เพียงแต่ไม่ได้สนใจเข้าไปร่วมงานเท่าไรนัก จนกระทั่งมีการชุมนุมยืดเยื้อที่สนามหลวงผมก้โทรไปหาพี่สุวิทย์วันหนึ่ง สุ้มเสียงที่แกรับโทรศัพท์ผมนั้นเหมือนกับดีใจมากที่ผมมา พี่สุวิทย์เรียกผมไปหลังเวที จัแจงหาบัตรเข้าหลังเวทีให้อย่างดี และพยายามมอบหมายงานให้ผมทำ เช่น เมื่อมีคนมาบริจาคเงินก็ให้ผมออกไปรับไว้ก่อน หรือ ให้ประสานงานกับทางต่างจังหวัด และช่วยงานเรื่องดูแลกำกับเวทีเป็นต้น ผมก็ทำด้วยความเกรงใจอยู่สักสองวันแล้วก็หนีหน้าไป พอภายหลังเมื่อพันธมิตรประกาศอะไรสักอย่างที่ผมไม่เห็นด้วย ผมเลยไม่ไปเลย ได้ข่าวว่าวันนั้นพี่สุวิทย์ก้หิ้วกระเป๋ากลับบ้านเลยเหมือนกัน แต่นั่นก็เป็นเพียงความเห็นที่แตกต่างกัน ส่วนความสัมพันธ์ของเรายังดีอยู่ ผมยังพูดคุยดื่มกินกับพี่สุวิทย์อยู่เป็นระยะๆ และถกเถียงแลกเปลี่ยนสถานการณ์บ้านเมืองกันพอหอมปากหอมคอ
ที่เขียนเล่ามานี่คงเป็นภาพรวมๆ แบบเกร็ดเล็กเกร็ดน้อย ส่วนเรื่องราวใหญ่ๆโตๆ หลายคนคงเขียนถึงไปหมดแล้ว ผมเลยขอเขียนเรื่องเล็กๆน้อยๆ ตามอัตภาพของตัวเองไปก็แล้วกัน สิ่งที่ผมยังไม่ได้พูดถึง คือ ความเป็นเพื่อนมิตรส่วนตัวที่พี่สุวิทย์มีให้ต่อผมและครอบครัว ตอนมาช่วยงานสมัชชาคนจนใหม่ๆ ก็ไม่มีเงินเดือน พี่สุวิทย์นี่แหละเป็นคนพูดให้สมัชชาคนจนจ่ายเงินเดือนให้ผม และต่อมาพี่สุวิทย์อีกนั่นแหละที่เป็นคนพูดในที่ประชุมให้สมัชชาคนจนขึ้น เงินเดือนให้ผม แถมบางครั้งบางคราวที่ผมติดขัดเรื่องเงินทอง พี่สุวิทย์ก็เป็นที่พึ่งพาได้เสมอ แบบว่าถ้าเอ่ยปากขอยืมและพี่สุวิทย์มีเงินจะรีบควักให้ทันที และไม่เคยทวงถามว่าจะคืนให้เมื่อไรอย่างไร แถมเวลาเอาเงินไปคืนก็ยังเลี้ยงเหล้าอีก ทำเหมือนแกเป็นหนี้เรามากกว่าเราเป็นหนี้แก แต่เวลาแกยืมเงินเราพอแกคืนแกก็เลี้ยงเหล้าเราอีกเหมือนกัน สรุปว่าได้กินทั้งขึ้นทั้งล่อง
และเรื่องราวที่ประทับใจผมและครอบครัวสุดๆ แบบลืมไม่ลงเลย คือ เมื่อช่วงสงกรานต์หลายปีก่อน ผมและครอบครัวขับรถไปเที่ยวกัน แบบไม่ได้เตรียมตัวว่าจะไปพักที่ไหน พอนึกขึ้นได้ว่าพี่สุวิทย์เป็นคนบางเสร่ อาจจะกลับบ้านช่วงสงกรานต์ ก็เลยลองโทรถามดูสอบถามว่าแกอยู่ที่ไหน ตอนนั้นพี่สุวิทย์อยู่ที่บ้านแถวเขตสะพานสูง ส่วนพี่วรรณกลับบ้านที่ขอนแก่น พอแกรู้ว่าผมจะไปเที่ยวบางเสร่ แกบอกว่าเดี๋ยวเจอกัน แบบว่า แกรีบขับรถมาทันทีไปถึงบางเสร่ก่อนผมซะอีก แล้วไปจัดแจงจองที่พักให้ผมอย่างเรียบร้อย พร้อมกับออกตัวว่าที่พักที่ดีๆติดทะเลนั้นเต็มหมดแล้ว เพราะผมไม่ได้บอกแกก่อนแกเลยไมได้จองไว้ล่วงหน้า นอกจากจองแล้วแกยังจ่ายค่าที่พัก จัดการค่าอาหารให้ทุกอย่างจนผมเกรงใจว่าจะพักสักสองคืนเลยต้องรีบกลับก่อน คิดดูเถอะครับขนาดผมเดินไปจ่ายเงินค่าห้องพัก เจ้าของรีสอร์ทไม่ยอมรับเงินเลย บอกว่าเดี๋ยวพี่สุวิทย์มาจัดการเอง ตอนกลับพี่สุวิทย์ยังมาขอโทษขอโพยอีกว่าต้อนรับได้ไม่เต็มที่เพราะผมไม่ได้ บอกก่อน เล่นเอาผมพูดไม่ออกเลย
ตอนที่ได้ข่าวว่าพี่สุวิทย์เสีย พอผมบอกแฟน สิ่งแรกที่แฟนผมพูดถึงพี่สุวิทย์คือเรื่องนี้ เป็นเรื่องที่ครอบครัวเราจดจำไม่รู้ลืมจริงๆ
วันนี้แม้พี่สุวิทย์จะจากพวกเราไปแล้ว แต่สิ่งที่ยังคงดำรงอยู่ในใจของผม คงไม่ใช่เพียงเรื่องราวไร้สาระที่ผมเขียนบอกเล่าออกมา นั่นมันเป็นเพียงความรู้สึกแบบปลายยอดของภูเขาน้ำแข็งที่โผล่พ้นจากท้องน้ำ ขึ้นมาเท่านั้น ลึกลงไปกว่านั้น สิ่งสำคัญที่พี่สุวิทย์ทิ้งไว้ให้ผมคือ บทเรียนการต่อสู้ของสามัญชนเพื่อปกป้องมวลชนที่ถูกกดขี่ขูดรีด เอารัดเอาเปรียบ จุดยืนที่อยู่เคียงข้างคนจน และความใฝ่ฝันถึงดินแดนสังคมนิยมอันแสนงดงาม
In solidarity
ที่มา สุวิทย์ วัดหนู นักรบประชา เคียงข้างคนจน
คณะ จัดทำหนังสืออนุสรณ์แห่งชีวิต สุวิทย์ วัดหนู
วันที่ 20 ธันวาคม 2495 - วันที่ 11 มีนาคม 2550
วันอังคารที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551
วันเสาร์ที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2551
คนเดือนตุลาทั้งอดีตและปัจจุบัน โดย วัฒนา นาคประดิษฐ์
คนเดือนตุลาทั้งอดีตและปัจจุบัน โดย วัฒนา นาคประดิษฐ์
(ว่าด้วยความทรง จำและการระลึกถึง)
วัฒนา นาคประดิษฐ์
วันที่ 8-9 มิถุนายน 2550 ที่วัดสามัคคีบรรพต (วัดบางเสร่นอก) คงเต็มไปด้วยผู้คนมากมายที่ไปเคารพศพคุณสุวิทย์ วัดหนู รุ่นพี่ในวงการสลัม และงานเพื่อประชาชน และวันนี้อีกเช่นกันที่จะมีแต่ผู้คนพูดถึงคุณงามความดีของคุณสุวิทย์ เพราะถือว่าเป็นวาระสุดท้ายของชีวิต การพูดถึงสิ่งที่ดี จึงถือว่าให้เกียรติผู้ตาย ส่วนเรื่องที่ไม่ดี ถือว่าขออโหสิกรรมกันไป ความจริงก็มีเรื่องที่มีให้เห็นอยู่ว่า ความดีของผู้คนมักจะได้มีโอกาสเป็นที่รับรู้ในวงกว้างก็ต่อเมื่อ เจ้าของความดีนั้นจากโลกนี้ไปแล้ว แต่ก็ใช่ว่าจะไม่มีใครพูดถึงความไม่ดี เพียงแต่ในยามแบบนี้ความไม่ดีจะเป็นเสียงที่เบาบาง
ผู้เขียนเองรู้จักคุณสุวิทย์มานาน มีโอกาสได้ร่วมงานกันอยู่บ้าง แต่ก็เป็นการร่วมงานกันในบรรยากาศที่เป็นทางการเท่านั้น เนื่องจากผู้เขียนเองหลีกเลี่ยงบรรยากาศยามเย็น หรือยามที่ไม่เป็นทางการที่จะต้องร่วมวงกันในการพูดคุยเรื่องสัพเพเหระที่ เกี่ยวกับบ้านเมือง และผู้คนจนยากในสังคม จนคุณสุวิทย์เองยังเคยบอกว่า ผู้เขียนเป็นคนเดียวที่ไม่เคยถูกคุณสุวิทย์ว่าให้เสียใจ ก้แน่ละ ผู้เขียนมีวิธีหลบได้เสมอ แต่แม้จะหลบได้ แต่ก็ยังได้ยินเสียงวิพากษ์วิจารณ์ หรือการแสดงความคิดเห็นผ่านมาจากวงสนทนายามเย็นอยู่บ้าง ซึ่งการวิพากษ์วิจารณ์แบบนี้ บางครั้งก็ทำให้ผู้เขียนและเพื่อนฝูงอดน้อยใจ หรือโมโหอยู่เนืองๆ แต่เราก็มักจะบ่นกันเอง แล้วก็ปล่อยให้ทุกอย่างผ่านไป เพราะสิ่งหนึ่งที่สำคัญของคุณสุวิทย์คือ "การยืนเคียงข้างประชาชนผู้ไร้สิทธิ์ไร้เสียงในสังคมตลอดมา " และ นี่เป็นสิ่งเดียวที่ทำให้ผู้เขียนและเพื่อนพ้องแม้จะมีระยะห่างบ้างแต่ก็ ชื่นชมด้วยใจจริง
คุณสุวิทย์เป็นคนเดือนตุลาทั้งในอดีตและปัจจุบัน ซึ่งผิดกับคนเดือนตุลาอีกหลายคนที่มีเพียงแต่อดีตเดือนตุลาเท่านั้นที่น่า ชื่นชม แต่ปัจจุบันกลับกลายเป็นทุนนิยมสามานย์ และในยามที่บ้านเมืองแบ่งฝักแบ่งฝ่ายแบบนี้ เปลี่ยนรัฐบาลมาหลายครั้งหลายครา แต่ปัญหาคนจนก็ยังเหมือนเดิม ไม่ว่าจะเป็นประชานิยมบนการสูญเสียที่ดินของบรรพบุรุษ หรือ เศรษฐกิจพอเพียง แต่เร่งรัดการเซ็นสัญญา FTA กับประเทศคู่ค้า เร่งสร้างเขื่อน สร้างโรงไฟฟ้า เพื่อต้องการเป็นเจ้าพลังงานในเขตภูมิภาคอินโนจีน ไม่ว่ารัฐบาลชุดนี้ หรือรัฐบาลชุดก่อนก็มีคนเดือนตุลาอยู่หลายคน ทีสำคัญ คนเดือนตุลาเหล่านั้นก็คือ คนที่เคยต่อสู้เคียงบ่าเคียงไหล่กับอำนาจรัฐที่ไม่เป็นธรรม มาพร้อมกับคุณสุวิทย์ทั้งสิ้น
การเกิดมาในชั่วชีวิตหนึ่ง แต่ละคนมีเวลาของตัวเองกำกับไว้ ดังนั้น คำถามและทางที่แต่ละคนต้องเลือกว่า จะเลือกอยู่บนทางแห่งลาภยศ สรรเสริญ กอบโกยเพื่อตัวเองและพวกพ้อง หรือเลือกการยืนอยู่ข้างพี่น้องคนจนที่ไร้สิทธิ์ไร้เสียง และสู้ร่วมกันกับอำนาจรัฐที่ไม่เป็นธรรม จะเลือกแบบไหน..แบบไหนที่จะมีที่ยืนในสังคมอย่างสง่างาม ???
ที่ มา สุวิทย์ วัดหนู นักรบประชา เคียงข้างคนจน
คณะจัดทำหนังสืออนุสรณ์แห่ง ชีวิต สุวิทย์ วัดหนู
วันที่ 20 ธันวาคม 2495 - วันที่ 11 มีนาคม 2550
(ว่าด้วยความทรง จำและการระลึกถึง)
วัฒนา นาคประดิษฐ์
วันที่ 8-9 มิถุนายน 2550 ที่วัดสามัคคีบรรพต (วัดบางเสร่นอก) คงเต็มไปด้วยผู้คนมากมายที่ไปเคารพศพคุณสุวิทย์ วัดหนู รุ่นพี่ในวงการสลัม และงานเพื่อประชาชน และวันนี้อีกเช่นกันที่จะมีแต่ผู้คนพูดถึงคุณงามความดีของคุณสุวิทย์ เพราะถือว่าเป็นวาระสุดท้ายของชีวิต การพูดถึงสิ่งที่ดี จึงถือว่าให้เกียรติผู้ตาย ส่วนเรื่องที่ไม่ดี ถือว่าขออโหสิกรรมกันไป ความจริงก็มีเรื่องที่มีให้เห็นอยู่ว่า ความดีของผู้คนมักจะได้มีโอกาสเป็นที่รับรู้ในวงกว้างก็ต่อเมื่อ เจ้าของความดีนั้นจากโลกนี้ไปแล้ว แต่ก็ใช่ว่าจะไม่มีใครพูดถึงความไม่ดี เพียงแต่ในยามแบบนี้ความไม่ดีจะเป็นเสียงที่เบาบาง
ผู้เขียนเองรู้จักคุณสุวิทย์มานาน มีโอกาสได้ร่วมงานกันอยู่บ้าง แต่ก็เป็นการร่วมงานกันในบรรยากาศที่เป็นทางการเท่านั้น เนื่องจากผู้เขียนเองหลีกเลี่ยงบรรยากาศยามเย็น หรือยามที่ไม่เป็นทางการที่จะต้องร่วมวงกันในการพูดคุยเรื่องสัพเพเหระที่ เกี่ยวกับบ้านเมือง และผู้คนจนยากในสังคม จนคุณสุวิทย์เองยังเคยบอกว่า ผู้เขียนเป็นคนเดียวที่ไม่เคยถูกคุณสุวิทย์ว่าให้เสียใจ ก้แน่ละ ผู้เขียนมีวิธีหลบได้เสมอ แต่แม้จะหลบได้ แต่ก็ยังได้ยินเสียงวิพากษ์วิจารณ์ หรือการแสดงความคิดเห็นผ่านมาจากวงสนทนายามเย็นอยู่บ้าง ซึ่งการวิพากษ์วิจารณ์แบบนี้ บางครั้งก็ทำให้ผู้เขียนและเพื่อนฝูงอดน้อยใจ หรือโมโหอยู่เนืองๆ แต่เราก็มักจะบ่นกันเอง แล้วก็ปล่อยให้ทุกอย่างผ่านไป เพราะสิ่งหนึ่งที่สำคัญของคุณสุวิทย์คือ "การยืนเคียงข้างประชาชนผู้ไร้สิทธิ์ไร้เสียงในสังคมตลอดมา " และ นี่เป็นสิ่งเดียวที่ทำให้ผู้เขียนและเพื่อนพ้องแม้จะมีระยะห่างบ้างแต่ก็ ชื่นชมด้วยใจจริง
คุณสุวิทย์เป็นคนเดือนตุลาทั้งในอดีตและปัจจุบัน ซึ่งผิดกับคนเดือนตุลาอีกหลายคนที่มีเพียงแต่อดีตเดือนตุลาเท่านั้นที่น่า ชื่นชม แต่ปัจจุบันกลับกลายเป็นทุนนิยมสามานย์ และในยามที่บ้านเมืองแบ่งฝักแบ่งฝ่ายแบบนี้ เปลี่ยนรัฐบาลมาหลายครั้งหลายครา แต่ปัญหาคนจนก็ยังเหมือนเดิม ไม่ว่าจะเป็นประชานิยมบนการสูญเสียที่ดินของบรรพบุรุษ หรือ เศรษฐกิจพอเพียง แต่เร่งรัดการเซ็นสัญญา FTA กับประเทศคู่ค้า เร่งสร้างเขื่อน สร้างโรงไฟฟ้า เพื่อต้องการเป็นเจ้าพลังงานในเขตภูมิภาคอินโนจีน ไม่ว่ารัฐบาลชุดนี้ หรือรัฐบาลชุดก่อนก็มีคนเดือนตุลาอยู่หลายคน ทีสำคัญ คนเดือนตุลาเหล่านั้นก็คือ คนที่เคยต่อสู้เคียงบ่าเคียงไหล่กับอำนาจรัฐที่ไม่เป็นธรรม มาพร้อมกับคุณสุวิทย์ทั้งสิ้น
การเกิดมาในชั่วชีวิตหนึ่ง แต่ละคนมีเวลาของตัวเองกำกับไว้ ดังนั้น คำถามและทางที่แต่ละคนต้องเลือกว่า จะเลือกอยู่บนทางแห่งลาภยศ สรรเสริญ กอบโกยเพื่อตัวเองและพวกพ้อง หรือเลือกการยืนอยู่ข้างพี่น้องคนจนที่ไร้สิทธิ์ไร้เสียง และสู้ร่วมกันกับอำนาจรัฐที่ไม่เป็นธรรม จะเลือกแบบไหน..แบบไหนที่จะมีที่ยืนในสังคมอย่างสง่างาม ???
ที่ มา สุวิทย์ วัดหนู นักรบประชา เคียงข้างคนจน
คณะจัดทำหนังสืออนุสรณ์แห่ง ชีวิต สุวิทย์ วัดหนู
วันที่ 20 ธันวาคม 2495 - วันที่ 11 มีนาคม 2550
วันพฤหัสบดีที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2551
จากใจ... แด่พี่สุวิทย์ วัดหนู โดย สำราญ รอดเพชร
จากใจ... แด่พี่สุวิทย์ วัดหนู โดย สำราญ รอดเพชร
(ว่าด้วยความทรงจำและ การระลึกถึง)
สำราญ รอดเพชร
9 มีนาคม 2550 ได้คุยทางโทรศัพท์ครั้งสุดท้ายกับพี่สุวิทย์ วัดหนู พี่เขาโทรศัพท์มาขอเบอร์มือถือคุณประพันธ์ คูณมี เพื่อพูดคุยนัดหมายยื่นเสนอความเห็นเรื่องรัฐธรรมนูญต่อ น.ต.ประสค์ สุ่นศิริ ประธานคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ... ผมฉวยโอกาสนัดหมายกับพี่เขาว่า ค่ำวันที่ 14 มีนาคม ขอดวลกลอนสดกลอนแห้งซ้อมือกันอีกสักรอบ เหตุเพราะผมมีวาระซ่อนเร้น ผมจะบังคับให้พี่เขาเขียนบทกวีรวมเล่มกับผมให้ได้
คืนวันอาทิตย์ที่ 11 มี.ค.50 ผมนอนเร็วกว่าปกติ ตื่นเช้าขึ้นมาพบ 8 misscall บนหน้าจอโทรศัพท์ที่ปิดเสียงไว้ เป็นโทรศัพท์จากสุริยะใส กตะศิลา เลขาธิการ ครป. รีบโทรกลับจึงได้ทราบว่า พี่ชายของผมล้มร่างอันเหนื่อยล้า ลาพวกเราไปแล้ว
ใจหาย น้ำตาไหลพรากโดยไม่รู้สึกตัว
ค่ำวันจันทร์ที่ 12 มี.ค.2550 ผมเป็นสามคนสุดท้ายที่ได้รดน้ำศพพี่สุวิทย์ วัดหนู ที่วัดสามัคคีบรรพต บ้านเกิดของพี่เขาที่บางเสร่ ชลบุรี
วันศุกรที่ 27 เม.ย.50 ผมกับคุณประพันธ์ คูณมี ได้จัดกอล์ฟการกุศลหารายได้ให้กับมูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย (มพศ.) ที่พี่สุวิทย์เคยเป็นเลขาธิการ และคณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย (ครป.) ได้เงินไปขับเคลื่อนกิจกรรมเพื่อสังคมองค์กรละ 5 แสนบาท
นั่นเป็นพันธะทางใจที่ผมกับคุณประพันธ์ได้รับปากกับพี่สุวิทย์ (รวมทั้งสุริยะใส) ไว้ประมาณ 2 เดือนก่อนถึงวันล่วงลับของนักสู้คนจน นักสู้ที่มีรายได้เพียงเดือนละหมื่นห้าพันบาท และปฏิเสธเงินช่วยเหลือส่วนตัวที่ผมอ้อนวอนขอแบ่งปันให้
ผมได้ยินชื่อ "สุวิทย์ วัดหนู" มานานหลายปี แต่ได้สบตาจ้องหน้ากับพี่สุวิทย์เป็นครั้งแรกก็เพิ่งจะปี 2545 ตอนที่เชิญพี่เขาไปออกรายการ "ข่าวเด่นประเด็นร้อน" ทางสถานีโทรทัศน์ไอทีวี
เจอกันอีกครั้งก็อีก 4 ปีต่อมา 2549 คราวนี้ไม่ใช่บนหน้าจอโทรทัศน์ แต่บนเวทีของ "พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย" ที่จัดชุมนุมขับไล่รัฐบาลทักษิณ เมื่อ 11 ก.พ.2549 ที่ลานพระบรมรูปทรงม้า หลังจากที่คุณสนธิ ลิ้มทองกุล ได้นำร่อง "นำเดี่ยว" ชุมนุมใหญ่ เมื่อวันที่ 4 ก.พ.2549 และจบลงด้วยความสำเร็จ
วันที่ 11 ก.พ.2549 นั้น สถานการณ์พัดพาผมไปช่วยพี่สุวิทย์ ทำหน้าที่โฆษกร่วมกัน
ผมได้ความรู้ ได้วิทยายุทธจากพี่สุวิทย์หลายอย่าง ในช่วงการชุมนุมเพียงสองครั้ง ครั้งสองครั้งที่ผมรู้และสัมผัสได้ทันทีว่า แม้จะมีวิธีคิด วิธีมองปัญหาที่ต่างกันในบางเรื่องหรือหลายเรื่อง แต่ผมรู้ได้ทันทีว่า เราเข้ากันได้ เราไปกันได้ และผมวางใจ เชื่อใจพี่เขามาก เหมือนที่พี่สุวิทย์ก็กระซิบบอกผมว่า สำหรับคุณสำราญผมถึงไหนถึงกัน
มิใช่รสนิยมแห่งการร่ำรสสุราเมรัย ประสาคนรุ่นเก่าในหลายโอกาส มิใช่เพราะวัยวารของคนที่ก้าวผ่านเลข 50 ที่เริ่มโหยหาและพูดซ้ำถึงอดีตอันอบอุ่นลงตัว ขณะที่มองไปข้างหน้ามีแต่โลกและความหวังสีเทาและมิใช่เพราะการประนีประนอม ถนอมรักกันแบบไม่มีคำอธิบาย
หากแต่เป็นสิ่งที่ผมอยากจะเรียกมันสั้นๆว่า "ความสัตย์ซื่อจริงใจ"
เป็นความสัตย์ซื่อจริงใจต่อทั้งผม ต่อเพื่อนพ้องน้องพี่ ต่อประชาชน และต่อตัวเองของพี่สุวิทย์
ซื่อสัตย์จริงใจในความคิด จุดยืน และความใฝ่ฝันมุ่งมั่น
พี่เขาเป็นนักต่อสู้คนจนที่มีศักดิ์ศรี มีอุดมการณ์ เป็นคนที่นักข่าวแก่ๆอย่างผมอยากจะเรียกว่าเป็นเอ็นจีโอที่ใจกว้าง มีความมุ่งมั่น หลายครั้งแม้ผมจะพยายามพูดเยาะเย้ยถากถาง เรื่องพรรคการเมืองในอุดมคติของพี่เขา แต่ทั้งคำตอบและแววตาของพี่สุวิทย์ยังโลดแล่นเดินทางไปสู่ความฝัน หรือจินตนาการนั้น
จินตนาการมันยิ่งใหญ่กว่าวิชาความรู้ อย่างเขาว่ากันจริงหรือเปล่า พี่สุวิทย์อยู่ระหว่างการพิสูจน์กับผม และในเบื้องต้นผมเชื่อในแววตาแห่งความมุ่งมั่นของพี่เขาว่า คำว่า "จินตนาการ" เป็นเรื่องยิ่งใหญ่จริงๆ
ผมไม่เคยสงสัยและไม่เคยถามพี่สุวิทย์เลยว่า ทำไมออกจากป่าปี 2528 ในขณะที่คนอื่นๆ ส่วนใหญ่เขาออกมาตั้งแต่ปี 2523-2524
และหลายเดือนบนเวทีพันธมิตรฯ ซึ่งส่วนนำมีส่วนผสมหลากหลาย ทั้งสื้อมวลชน นักวิชาการและเอ็นจีโอ บางครั้ง "ความแตกต่าง" ของวิธีคิด ตลอดจนยุทธศาสตร์ อุดมการณ์ที่แตกต่างของส่วนผสมทำให้เกือบวงแตก เลิกราไปก็หลายครั้ง
พี่สุวิทย์ วัดหนู และพี่พิภพ ธงไชย พี่เอื้อยแห่งวงการเอ็นจีโอนี่แหละที่ออกแรง เปลืองตัวเดิมพันที่จะต้องขับไล่ระบอบทักษิณ เรื่องอื่นเป็นเรื่องรอง
........
พี่สุวิทย์ล้มร่างอันเหนื่อยล้า นอกเหนือจากพวงหรัดล้นท่วมศาลา ความอาลัยมาจากร้อยแปดพันเก้าวงการ เงิน 2-3 ล้านบาท บริจาคด้วยความคารวะและศรัทธา
หยิบบางภาพถ่ายมาดู ผมจ้องหน้าภาพถ่ายที่ผมยืนเคียงข้างบนเวที แล้วกระซิบบอกพี่ว่า พี่รับไปเถอะ อย่าปฏิเสธ ให้คุณวรรณและครอบครัวของพี่ได้ใช้เพื่อครอบครัววัดหนู และสังคมสืบสานวิญญาณของพี่ต่อไป
พี่โปรดรับไปด้วยรอยยิ้มในดวงตาเถอะพี่สุวิทย์ และอย่าลืมรับความรัก ความคิดถึงตลอดไปจากน้องชายคนนี้ด้วย
พี่รับไปเถอะ เพราะตลอดมาพี่มีแต่ "ให้" คนอื่น
หลับให้สบายนะพี่
คิดถึงพี่จริงๆ
ที่มา สุวิทย์ วัดหนู นักรบประชา เคียงข้างคนจน
คณะจัดทำหนังสืออนุสรณ์แห่งชีวิต สุวิทย์ วัดหนู
วันที่ 20 ธันวาคม 2495 - วันที่ 11 มีนาคม 2550
(ว่าด้วยความทรงจำและ การระลึกถึง)
สำราญ รอดเพชร
9 มีนาคม 2550 ได้คุยทางโทรศัพท์ครั้งสุดท้ายกับพี่สุวิทย์ วัดหนู พี่เขาโทรศัพท์มาขอเบอร์มือถือคุณประพันธ์ คูณมี เพื่อพูดคุยนัดหมายยื่นเสนอความเห็นเรื่องรัฐธรรมนูญต่อ น.ต.ประสค์ สุ่นศิริ ประธานคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ... ผมฉวยโอกาสนัดหมายกับพี่เขาว่า ค่ำวันที่ 14 มีนาคม ขอดวลกลอนสดกลอนแห้งซ้อมือกันอีกสักรอบ เหตุเพราะผมมีวาระซ่อนเร้น ผมจะบังคับให้พี่เขาเขียนบทกวีรวมเล่มกับผมให้ได้
คืนวันอาทิตย์ที่ 11 มี.ค.50 ผมนอนเร็วกว่าปกติ ตื่นเช้าขึ้นมาพบ 8 misscall บนหน้าจอโทรศัพท์ที่ปิดเสียงไว้ เป็นโทรศัพท์จากสุริยะใส กตะศิลา เลขาธิการ ครป. รีบโทรกลับจึงได้ทราบว่า พี่ชายของผมล้มร่างอันเหนื่อยล้า ลาพวกเราไปแล้ว
ใจหาย น้ำตาไหลพรากโดยไม่รู้สึกตัว
ค่ำวันจันทร์ที่ 12 มี.ค.2550 ผมเป็นสามคนสุดท้ายที่ได้รดน้ำศพพี่สุวิทย์ วัดหนู ที่วัดสามัคคีบรรพต บ้านเกิดของพี่เขาที่บางเสร่ ชลบุรี
วันศุกรที่ 27 เม.ย.50 ผมกับคุณประพันธ์ คูณมี ได้จัดกอล์ฟการกุศลหารายได้ให้กับมูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย (มพศ.) ที่พี่สุวิทย์เคยเป็นเลขาธิการ และคณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย (ครป.) ได้เงินไปขับเคลื่อนกิจกรรมเพื่อสังคมองค์กรละ 5 แสนบาท
นั่นเป็นพันธะทางใจที่ผมกับคุณประพันธ์ได้รับปากกับพี่สุวิทย์ (รวมทั้งสุริยะใส) ไว้ประมาณ 2 เดือนก่อนถึงวันล่วงลับของนักสู้คนจน นักสู้ที่มีรายได้เพียงเดือนละหมื่นห้าพันบาท และปฏิเสธเงินช่วยเหลือส่วนตัวที่ผมอ้อนวอนขอแบ่งปันให้
ผมได้ยินชื่อ "สุวิทย์ วัดหนู" มานานหลายปี แต่ได้สบตาจ้องหน้ากับพี่สุวิทย์เป็นครั้งแรกก็เพิ่งจะปี 2545 ตอนที่เชิญพี่เขาไปออกรายการ "ข่าวเด่นประเด็นร้อน" ทางสถานีโทรทัศน์ไอทีวี
เจอกันอีกครั้งก็อีก 4 ปีต่อมา 2549 คราวนี้ไม่ใช่บนหน้าจอโทรทัศน์ แต่บนเวทีของ "พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย" ที่จัดชุมนุมขับไล่รัฐบาลทักษิณ เมื่อ 11 ก.พ.2549 ที่ลานพระบรมรูปทรงม้า หลังจากที่คุณสนธิ ลิ้มทองกุล ได้นำร่อง "นำเดี่ยว" ชุมนุมใหญ่ เมื่อวันที่ 4 ก.พ.2549 และจบลงด้วยความสำเร็จ
วันที่ 11 ก.พ.2549 นั้น สถานการณ์พัดพาผมไปช่วยพี่สุวิทย์ ทำหน้าที่โฆษกร่วมกัน
ผมได้ความรู้ ได้วิทยายุทธจากพี่สุวิทย์หลายอย่าง ในช่วงการชุมนุมเพียงสองครั้ง ครั้งสองครั้งที่ผมรู้และสัมผัสได้ทันทีว่า แม้จะมีวิธีคิด วิธีมองปัญหาที่ต่างกันในบางเรื่องหรือหลายเรื่อง แต่ผมรู้ได้ทันทีว่า เราเข้ากันได้ เราไปกันได้ และผมวางใจ เชื่อใจพี่เขามาก เหมือนที่พี่สุวิทย์ก็กระซิบบอกผมว่า สำหรับคุณสำราญผมถึงไหนถึงกัน
มิใช่รสนิยมแห่งการร่ำรสสุราเมรัย ประสาคนรุ่นเก่าในหลายโอกาส มิใช่เพราะวัยวารของคนที่ก้าวผ่านเลข 50 ที่เริ่มโหยหาและพูดซ้ำถึงอดีตอันอบอุ่นลงตัว ขณะที่มองไปข้างหน้ามีแต่โลกและความหวังสีเทาและมิใช่เพราะการประนีประนอม ถนอมรักกันแบบไม่มีคำอธิบาย
หากแต่เป็นสิ่งที่ผมอยากจะเรียกมันสั้นๆว่า "ความสัตย์ซื่อจริงใจ"
เป็นความสัตย์ซื่อจริงใจต่อทั้งผม ต่อเพื่อนพ้องน้องพี่ ต่อประชาชน และต่อตัวเองของพี่สุวิทย์
ซื่อสัตย์จริงใจในความคิด จุดยืน และความใฝ่ฝันมุ่งมั่น
พี่เขาเป็นนักต่อสู้คนจนที่มีศักดิ์ศรี มีอุดมการณ์ เป็นคนที่นักข่าวแก่ๆอย่างผมอยากจะเรียกว่าเป็นเอ็นจีโอที่ใจกว้าง มีความมุ่งมั่น หลายครั้งแม้ผมจะพยายามพูดเยาะเย้ยถากถาง เรื่องพรรคการเมืองในอุดมคติของพี่เขา แต่ทั้งคำตอบและแววตาของพี่สุวิทย์ยังโลดแล่นเดินทางไปสู่ความฝัน หรือจินตนาการนั้น
จินตนาการมันยิ่งใหญ่กว่าวิชาความรู้ อย่างเขาว่ากันจริงหรือเปล่า พี่สุวิทย์อยู่ระหว่างการพิสูจน์กับผม และในเบื้องต้นผมเชื่อในแววตาแห่งความมุ่งมั่นของพี่เขาว่า คำว่า "จินตนาการ" เป็นเรื่องยิ่งใหญ่จริงๆ
ผมไม่เคยสงสัยและไม่เคยถามพี่สุวิทย์เลยว่า ทำไมออกจากป่าปี 2528 ในขณะที่คนอื่นๆ ส่วนใหญ่เขาออกมาตั้งแต่ปี 2523-2524
และหลายเดือนบนเวทีพันธมิตรฯ ซึ่งส่วนนำมีส่วนผสมหลากหลาย ทั้งสื้อมวลชน นักวิชาการและเอ็นจีโอ บางครั้ง "ความแตกต่าง" ของวิธีคิด ตลอดจนยุทธศาสตร์ อุดมการณ์ที่แตกต่างของส่วนผสมทำให้เกือบวงแตก เลิกราไปก็หลายครั้ง
พี่สุวิทย์ วัดหนู และพี่พิภพ ธงไชย พี่เอื้อยแห่งวงการเอ็นจีโอนี่แหละที่ออกแรง เปลืองตัวเดิมพันที่จะต้องขับไล่ระบอบทักษิณ เรื่องอื่นเป็นเรื่องรอง
........
พี่สุวิทย์ล้มร่างอันเหนื่อยล้า นอกเหนือจากพวงหรัดล้นท่วมศาลา ความอาลัยมาจากร้อยแปดพันเก้าวงการ เงิน 2-3 ล้านบาท บริจาคด้วยความคารวะและศรัทธา
หยิบบางภาพถ่ายมาดู ผมจ้องหน้าภาพถ่ายที่ผมยืนเคียงข้างบนเวที แล้วกระซิบบอกพี่ว่า พี่รับไปเถอะ อย่าปฏิเสธ ให้คุณวรรณและครอบครัวของพี่ได้ใช้เพื่อครอบครัววัดหนู และสังคมสืบสานวิญญาณของพี่ต่อไป
พี่โปรดรับไปด้วยรอยยิ้มในดวงตาเถอะพี่สุวิทย์ และอย่าลืมรับความรัก ความคิดถึงตลอดไปจากน้องชายคนนี้ด้วย
พี่รับไปเถอะ เพราะตลอดมาพี่มีแต่ "ให้" คนอื่น
หลับให้สบายนะพี่
คิดถึงพี่จริงๆ
ที่มา สุวิทย์ วัดหนู นักรบประชา เคียงข้างคนจน
คณะจัดทำหนังสืออนุสรณ์แห่งชีวิต สุวิทย์ วัดหนู
วันที่ 20 ธันวาคม 2495 - วันที่ 11 มีนาคม 2550
วันจันทร์ที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2551
เสียงจากสลัม โดย พี่น้องสลัม
เสียงจากสลัม โดย พี่น้องสลัม
(ว่าด้วยความทรงจำและการระลึกถึง)
พี่ น้องสลัม
ท่ามกลางบรรยากาศความโศกเศร้าเสียใจกับการจากไปของคุณสุวิทย์ วัดหนู เพื่อนมิตรกลุ่มหนึ่งก็ขะมักเขม้นในการเตรียมจัดงานเพื่อมิให้การจากไปครั้ง นี้สูญเปล่า ในการดำเนินงานนั้น การจัดทำหนังสือที่ระลึกถึงคุณความดี ที่คุณสุวิทย์ได้ก่อไว้ในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่
ทั้งที่เนื้อหาในหนังสือเล่มดังกล่าวก็มิอาจเป็นอื่นไปได้ นอกเสียจากเรื่องราวเกี่ยวกับขบวนการต่อสู้ของพี่น้องคนยากคนจน ที่คุณสุวิทย์ได้คลุกคลีขณะยังมีชีวิตอยู่ ดังนั้น เมื่อต้นเดือนพฤษภาคม 2550 พี่น้องแกนนำชาวบ้านในขบวนการต่อสู้ของคนสลัม ที่เคยร่วมงานกับคุณสุวิทย์จึงได้นัดหมายเพื่อร่วมพูดคุยถึงคุณสุวิทย์ ในช่วงที่เคยร่วมงานกันมา หลายคนต่างกล่าวเป็นเสียงเดียวกันว่า คุณสุวิทย์เป็นคนที่เข้าใจคนยากคนจน มีปัญหาอะไรก็สามารถปรึกษาหารือได้ทุกเรื่องไม่ว่าจะเป็นเรื่องชุมชน หรือเรื่องส่วนตัว ด้วยลักษณะนิสัยใจคอที่เป็นคนตรงไปตรงมากล้าเถียงทะเลาะและ มีประสบการณ์การใช้ชีวิตร่วมกับคนจนทั้งในส่วนชนบทและภาคเมือง คุณสุวิทย์มีความตั้งใจที่จะอยู่กับคนยากคนจน คนด้อยโอกาส เพราะแกเชื่อว่าคนจนหากมีโอกาสก็สามารถเปลี่ยนแปลงได้ ทั้งทางการศึกษา ความคิด มันจะทำให้คนจนเปลี่ยนแปลงตัวเองได้ ซึ่งวิธีคิดแบบนี้เป็นลักษณะความคิดพื้นฐานของการทำงานพัฒนา
"ประทับใจ ที่แกไม่รังเกียจที่มาสัมพันธ์กับคนยากคนจนคนต้อยต่ำ แกช่วยเหลือตลอด" นั่นคือ คำกล่าวยืนยันของแกนนำกลุ่มพัฒนาชุมชนใต้สะพาน
นอกจากบุคลิกส่วนตัวในเรื่องดังกล่าวแล้ว ในเรื่องการทำงานคุณสุวิทย์ ก็มักจะเอาจริงเอาจัง คุณสุวิทย์เป็นคนที่มีข้อมูลลึกกว้าง ในการนำมวลชนมีการผ่อนหนักผ่อนเบา เรื่องไหนควรนำเรื่องไหนควรตาม คิดไว จับประเด็นเก่ง การเจรจาทุกครั้งต้องมีข้อมูลที่ชัดเจน
"ถ้าคุณทำงานกับชาวบ้าน หากไม่เข้าใจชาวบ้าน ไม่เข้าใจมวลชน คุณจะนำมวลชนไม่ได้" นี่คือสิ่งที่คุณสุวิทย์เน้นย้ำกับผู้นำอยู่เสมอ
สิ่งสำคัญที่คุณสุวิทย์ มักจะกล่าวตักเตือนผู้นำอยู่ตลอดว่า ผู้นำชาวบ้านจะเสียคนได้ หากไม่ระวังในสามเรื่องสำคัญ คือ บทบาทหน้าตา เรื่องชู้สาว และท้ายสุดคือ เรื่องการเงิน แกมักจะเข้มงวดเรื่องการเงินขององค์กร ต้องตรวจสอบได้ ถามตลอดว่าทำไมมันอย่างนั้นอย่างนี้
หลักคิดที่สำคัญของคุณสุวิทย์ อีกประการ ที่มักจะบอกกล่าวกับผู้นำว่า อย่าเอาแต่เรื่องของตนเอง ให้มองปัญหาของคนอื่นด้วย การเชื่อมโยงพี่น้องคนจนทั้งในเมืองและชนบท การเชื่อมคนจนทุกกลุ่ม รวมทั้งการสร้างการนำรวมหมู่ มีคนมาคิดร่วมกันแล้วขับเคลื่อนไปพร้อมกัน แเกชื่อว่าคนจนทั้งผองเป็นพี่น้องกัน คนด้อยโอกาสต้องรวมกันเพื่อก่อรูปขบวนการประชาชนที่มีพลังและสามารถผลักดัน เชิงนโยบายได้
แกเคยบอกว่า "คนเราถ้าตื่นเช้าขึ้นมา คิดเรื่องคนอื่น คนๆนั้นจะมีเพื่อนเยอะ คิดแก้ปัญหาให้ชุมชนนั้นชุมชนนี้ มันก็จะช่วยให้มีเพื่อนในขบวนเยอะ"
ความฝันสุดท้ายขณะยังมีชีวิตอยู่ของคุณสุวิทย์ คือ การจัดตั้งพรรคการเมือง ซึ่งแนวคิดของแกต้องการสร้างพรรคการเมืองทางเลือก โดยไม่เน้นการมีที่นั่งในสภาผู้แทนราษฎร แต่เป็นพรรคที่ชูนโยบายคนจน และผลักดันปัญหาคนจนเข้าสู่การแก้ไขเชิงนโยบาย "คุณสุวิทย์ยังเป็นเสมือนสัญลักษณ์ของการต่อสู้ แม้แกสิ้นบุญแล้ว แต่เนื้องานที่ทำไว้ ยังไม่ตาย และจะเป็นสิ่งที่ขับเคลื่อนไปตลอด " อดีตเจ้าหน้าที่ศูนย์รวมพัฒนาชุมชนกล่าวทิ้งท้ายไว้เช่นนั้น...
ที่ มา สุวิทย์ วัดหนู นักรบประชา เคียงข้างคนจน
คณะจัดทำหนังสืออนุสรณ์แห่ง ชีวิต สุวิทย์ วัดหนู
วันที่ 20 ธันวาคม 2495 - วันที่ 11 มีนาคม 2550
(ว่าด้วยความทรงจำและการระลึกถึง)
พี่ น้องสลัม
ท่ามกลางบรรยากาศความโศกเศร้าเสียใจกับการจากไปของคุณสุวิทย์ วัดหนู เพื่อนมิตรกลุ่มหนึ่งก็ขะมักเขม้นในการเตรียมจัดงานเพื่อมิให้การจากไปครั้ง นี้สูญเปล่า ในการดำเนินงานนั้น การจัดทำหนังสือที่ระลึกถึงคุณความดี ที่คุณสุวิทย์ได้ก่อไว้ในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่
ทั้งที่เนื้อหาในหนังสือเล่มดังกล่าวก็มิอาจเป็นอื่นไปได้ นอกเสียจากเรื่องราวเกี่ยวกับขบวนการต่อสู้ของพี่น้องคนยากคนจน ที่คุณสุวิทย์ได้คลุกคลีขณะยังมีชีวิตอยู่ ดังนั้น เมื่อต้นเดือนพฤษภาคม 2550 พี่น้องแกนนำชาวบ้านในขบวนการต่อสู้ของคนสลัม ที่เคยร่วมงานกับคุณสุวิทย์จึงได้นัดหมายเพื่อร่วมพูดคุยถึงคุณสุวิทย์ ในช่วงที่เคยร่วมงานกันมา หลายคนต่างกล่าวเป็นเสียงเดียวกันว่า คุณสุวิทย์เป็นคนที่เข้าใจคนยากคนจน มีปัญหาอะไรก็สามารถปรึกษาหารือได้ทุกเรื่องไม่ว่าจะเป็นเรื่องชุมชน หรือเรื่องส่วนตัว ด้วยลักษณะนิสัยใจคอที่เป็นคนตรงไปตรงมากล้าเถียงทะเลาะและ มีประสบการณ์การใช้ชีวิตร่วมกับคนจนทั้งในส่วนชนบทและภาคเมือง คุณสุวิทย์มีความตั้งใจที่จะอยู่กับคนยากคนจน คนด้อยโอกาส เพราะแกเชื่อว่าคนจนหากมีโอกาสก็สามารถเปลี่ยนแปลงได้ ทั้งทางการศึกษา ความคิด มันจะทำให้คนจนเปลี่ยนแปลงตัวเองได้ ซึ่งวิธีคิดแบบนี้เป็นลักษณะความคิดพื้นฐานของการทำงานพัฒนา
"ประทับใจ ที่แกไม่รังเกียจที่มาสัมพันธ์กับคนยากคนจนคนต้อยต่ำ แกช่วยเหลือตลอด" นั่นคือ คำกล่าวยืนยันของแกนนำกลุ่มพัฒนาชุมชนใต้สะพาน
นอกจากบุคลิกส่วนตัวในเรื่องดังกล่าวแล้ว ในเรื่องการทำงานคุณสุวิทย์ ก็มักจะเอาจริงเอาจัง คุณสุวิทย์เป็นคนที่มีข้อมูลลึกกว้าง ในการนำมวลชนมีการผ่อนหนักผ่อนเบา เรื่องไหนควรนำเรื่องไหนควรตาม คิดไว จับประเด็นเก่ง การเจรจาทุกครั้งต้องมีข้อมูลที่ชัดเจน
"ถ้าคุณทำงานกับชาวบ้าน หากไม่เข้าใจชาวบ้าน ไม่เข้าใจมวลชน คุณจะนำมวลชนไม่ได้" นี่คือสิ่งที่คุณสุวิทย์เน้นย้ำกับผู้นำอยู่เสมอ
สิ่งสำคัญที่คุณสุวิทย์ มักจะกล่าวตักเตือนผู้นำอยู่ตลอดว่า ผู้นำชาวบ้านจะเสียคนได้ หากไม่ระวังในสามเรื่องสำคัญ คือ บทบาทหน้าตา เรื่องชู้สาว และท้ายสุดคือ เรื่องการเงิน แกมักจะเข้มงวดเรื่องการเงินขององค์กร ต้องตรวจสอบได้ ถามตลอดว่าทำไมมันอย่างนั้นอย่างนี้
หลักคิดที่สำคัญของคุณสุวิทย์ อีกประการ ที่มักจะบอกกล่าวกับผู้นำว่า อย่าเอาแต่เรื่องของตนเอง ให้มองปัญหาของคนอื่นด้วย การเชื่อมโยงพี่น้องคนจนทั้งในเมืองและชนบท การเชื่อมคนจนทุกกลุ่ม รวมทั้งการสร้างการนำรวมหมู่ มีคนมาคิดร่วมกันแล้วขับเคลื่อนไปพร้อมกัน แเกชื่อว่าคนจนทั้งผองเป็นพี่น้องกัน คนด้อยโอกาสต้องรวมกันเพื่อก่อรูปขบวนการประชาชนที่มีพลังและสามารถผลักดัน เชิงนโยบายได้
แกเคยบอกว่า "คนเราถ้าตื่นเช้าขึ้นมา คิดเรื่องคนอื่น คนๆนั้นจะมีเพื่อนเยอะ คิดแก้ปัญหาให้ชุมชนนั้นชุมชนนี้ มันก็จะช่วยให้มีเพื่อนในขบวนเยอะ"
ความฝันสุดท้ายขณะยังมีชีวิตอยู่ของคุณสุวิทย์ คือ การจัดตั้งพรรคการเมือง ซึ่งแนวคิดของแกต้องการสร้างพรรคการเมืองทางเลือก โดยไม่เน้นการมีที่นั่งในสภาผู้แทนราษฎร แต่เป็นพรรคที่ชูนโยบายคนจน และผลักดันปัญหาคนจนเข้าสู่การแก้ไขเชิงนโยบาย "คุณสุวิทย์ยังเป็นเสมือนสัญลักษณ์ของการต่อสู้ แม้แกสิ้นบุญแล้ว แต่เนื้องานที่ทำไว้ ยังไม่ตาย และจะเป็นสิ่งที่ขับเคลื่อนไปตลอด " อดีตเจ้าหน้าที่ศูนย์รวมพัฒนาชุมชนกล่าวทิ้งท้ายไว้เช่นนั้น...
ที่ มา สุวิทย์ วัดหนู นักรบประชา เคียงข้างคนจน
คณะจัดทำหนังสืออนุสรณ์แห่ง ชีวิต สุวิทย์ วัดหนู
วันที่ 20 ธันวาคม 2495 - วันที่ 11 มีนาคม 2550
วันศุกร์ที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2551
สุวิทย์ วัดหนู ยังอยู่ โดย ภาคภูมิ วิธานติรวัฒน์
สุวิทย์ วัดหนู ยังอยู่ โดย ภาคภูมิ วิธานติรวัฒน์
(ว่าด้วยความทรงจำและ การระลึกถึง)
ภาคภูมิ วิธานติรวัฒน์
พี่สุวิทยืกับผม ไมได้ตั้งวงสุราร่วมกันหลายเดือนแล้ว คิดถึงบรรยากาศในวงสุราดังโก้วเล้งกล่าวไว้ "พบสหายรู้ใจ สุราพันจอกมิเมามาย" "วาจาหลังเมามายล้วนเป็นวาจาจากใจ"
สภาสุราการเมือง สนทนาปัญหาสังคม และวิวาทะว่าด้วยบทบาทของคนทำงานทางสังคมในแต่ละช่วงเวลา หลายต่อหลายครั้งถูกจัดตั้งขึ้นโดยพี่สุวิทย์ สมาชิกมากหน้าหลายตาทั้งที่กินเหล้า กินน้ำเปล่าหรือกาแฟ ถูกพี่ของผมตามตัวมาสนทนา เรื่องราวจริงจังจริงใจ วิพากษ์ตรงไปตรงมา ชวนให้คิดต่อ ให้ได้สำนึก นำไปปรับปรุงการงานและตัวตน ของเหล่านักกิจกรรมทางสังคม เป็นวงเหล้าที่เครียดมากที่สุดของผม
เมื่อพี่สุวิทย์จากไป หลายคนถามหาเหมือนพี่ยังอยู่ วงสนทนาทางการเมืองเหงาเศร้า หลายคนโหยหา ทั้งนักกิจกรรมในเมืองหลวง และพวกบ้านนอกอย่างผม
พี่สุวิทย์เป็นพี่ชายของผม สบายใจที่ได้คุย ได้พบ ข้อหารือจะได้รับความเห็นตรงไปตรงมา ซึ่งเป็นอย่างนี้สำหรับทุกคน โดยเฉพาะกับประชาชน คนจน คนด้อยโอกาส พี่สุวิทย์ไม่เคยปฏิเสธภารกิจของประชาชนและยืนยันอย่างมั่นคงทุกครั้งว่า ต้องพูดเรื่องจริง ต้องบอกตรงไปตรงมา วิพากษ์เชิงเทคนิคกระบวนการของหลายคนที่ทำไปด้วยเหตุผลว่า เป็นการยกระดับการเรียนรู้ของประชาชน
บางครั้งผมหงุดหงัดกับความตรงไปตรงมานี้ ผมเห็นว่า ชาวบ้านกำลังประสบปัญหาหนัก แล้วเขากำลังต่อสู้แก้ไขปัญหาอยู่ เราต้องให้เวลาเรียนรู้ยกระดับกลุ่มองค์กร ซึ่งพี่สุวิทย์เข้าใจและห่วงใยแต่ก็ยืนยันว่า ต้องขจัดทัศนะหวังพึ่งของมวลชน ต้องขจัดลักษณะของผู้ทำแทน ผู้ที่เป็นที่พึ่งในการแก้ไขปัญหาหรือลักษณะเห็นอกเห็นใจ ดูแลชาวบ้านเหมือนผู้อยู่ในความอุปถัมภ์ ของเหล่านักกิจกรรมทางสังคม
ดังที่ทุกคนทราบ ดังความจริงอันเป็นที่ประจักษ์ พี่สุวิทย์ใช้เวลาส่วนใหญ่ของชีวิตกับการงานของประชาชน ชีวิตเลือกอยู่ข้างประชาชนผู้เสียเปรียบ หวังสร้างสังคมที่เป็นธรรม เปลี่ยนแปลงสังคมแห่งชนชั้นสู่สังคมที่เท่าเทียม
เวลาแห่งการต่อสู้เคลื่อนไหวยืนหยัดกว่า 35 ปี กับความหวังที่ดูยาวไกลยากที่จะบรรลุในชั่วชีวิตนี้ ไม่ได้ทำให้พี่สุวิทย์ ท้อถอย ขอแวะพักข้างทาง หรือเลี้ยวขวาไปโน่นหน่อยเดี๋ยวจะกลับมา
พี่สุวิทย์ออกจากป่าปี 2530 หลังช่วงเวลาที่เรียกว่าวิกฤติศรัทธาหลายปี เพราะพี่สุวิทย์มีศรัทธา การตัดสินใจออกจากป่าเปลี่ยนสมรภูมิการสร้างสังคมที่เป็นธรรม ด้วยเหตุผลว่า เหลือผู้คนอยู่กลุ่มสุดท้ายถึงเวลาจำต้องเปลี่ยนแปลง ลาภยศสรรเสริญ กินพี่ชายของผมคนนี้ไม่ลง ไม่มีทางลง พี่ชายผมไม่เคยยอมอ่อนให้กับความขาดแคลนทางเศรษฐกิจ ทำงานอะไรขึ้นอยู่กับจุดยืนของตนเองเท่านั้น
ผมเขียนถึงความรัก ความชื่นชม ความศรัทธา ที่มีต่อพี่ชายของผมเป็นความจริงที่ผมรู้ ผมสัมผัส แต่พี่ชายผมก็มีด้านไม่ได้เรื่องเช่นกัน ข้อแรกเลยขี้เหล้า แต่หยุดเด็ดขาดในช่วงเข้าพรรษาซึ่งน่าเบื่อมากสำหรับผมเพราะขาดแกในวงเหล้า ตั้ง 3 เดือน
ข้อสองนี่ พี่พิภพ ธงไชยว่านะ ผมแค่เห็นด้วยนิดหน่อย คือ ปากไม่ดี มีบ้างบางครั้ง ที่จริงก็หลายครั้งอยู่ที่ความตรงไปตรงมาทำให้ผู้คนขัดใจ ด้วยชีวิตมีหลายด้าน มีเข้มแข็งมีอ่อนแอ มีมุมมืดที่ก้าวผ่านยากลำบาก แต่พี่สุวิทย์ไม่ยอมประนีประนอมกับเรื่องราวเหล่านั้น เมื่อเกิดขึ้นกับพรรคพวกพี่น้องของแก ทำให้หลายครั้งเข้าลักษณะ ยอมหักไม่ยอมงอ ซึ่งผมไม่เข้าใจว่า ทำไมต้องเป็นอย่างนั้น ผมเห็นว่า ความขัดแย้งในหมู่มิตรที่มีจุดยืนร่วมกัน ไม่ใช่ความขัดแย้งแตกหัก แตกต่างกับความขัดแย้งกับชนชั้นปกครอง หรือความขัดแย้งทางชนชั้น
พี่สุวิทย์ไม่เห็นด้วย พี่พวกเรารวมทั้งผมไปทำงานร่วมในองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ แกบอกว่าทำให้เราใช้เวลาไปกับเรื่องที่ไม่ใช่เรื่องของประชาชน และทำให้เราอยู่ห่างจากมวลชน พี่สุวิทย์กำลังขับเคลื่อนจัดตั้งพรรคการเมืองของประชาชน ผมไม่เห็นด้วย แต่เราต่างเข้าใจว่า เรากำลังอยู่ในระยะผ่านทางประวัติศาสตร์ของสังคม เราประสงค์จะเห็นสังคมแห่งเหตุและผล ไม่ใช่สังคมแห่งอำนาจ ด้วยเหตุนี้องค์กรอิสระที่เราเลือกไปทำงานร่วมจึงเป็นองค์กรที่ไร้อำนาจ ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล เหตุผล และความเห็นพ้องต้องกัน
พี่สุวิทย์เป็นคนรักครอบครัว รับผิดชอบต่อภรรยา นี่เป็นหนึ่งในความภูมิใจ ความสุขของพี่สุวิทย์ ที่ไม่ว่าทำอะไร เมาอย่างไร ต้องกลับบ้าน มีภารกิจต้องรับส่งและทำการงานตามที่รับปากกับภรรยา ข้อนี้เราอาจเหมือนกันคือ ไม่กลัวเมียแต่เกรงใจ เมียว่าอะไร ตอบคำเดียวว่า "ครับ" เงียบไปเลย
สุวรรณี วัดหนู นี่ก็เป็นคนจริง เรียบง่าย เข้มแข็ง สามีที่ใช้เวลาส่วนใหญ่ของชีวิตอยู่กับคนยากไร้ ไม่ว่าการทำงานเพื่อแสวงหาความมั่นคงทางเศรษฐกิจ แต่มีครอบครัวที่อบอุ่น ต้องมีภรรยาผู้มีรักอันยิ่งใหญ่ ยืนหยัดร่วมทุกข์ร่วมสุข อย่างเข้าใจ อดทน และมั่นคง
ผมไปร่วมงานละสังขารของญาติมิตร บรรยากาศความโศกเศร้าและการระลึกถึงผู้จากไป เป็นความดีของบุคคล ความรักในครอบครัว ความดีต่อบุตรหลานและญาติมิตร ซึ่งเป็นเรื่องที่ดีและน่าชื่นชม แต่บรรยากาศงานละสังขารของพวกเราหลายคน มีเรื่องครอบครัว มีเรื่องของผู้คน มีการงานทางสังคม มีชีวิตและความใฝ่ฝันถึงโลกที่เป็นธรรม มีความรักที่แผ่กว้างจากครอบครัวสู่มวลชน
พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ ของชุมชนคนจนเมือง ชุมชนชนบท การต่อสู้เผด็จการ และการปฏิวัติประชาชาติประชาธิปไตย มีร่องรอย มีชีวิตของ สุวิทย์ วัดหนู เรื่องราวเดือนตุลาคม 16 ต่อเนื่องถึงตุลาคม 19 และพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย การแสวงหาครั้งใหม่ของคนหนุ่มสาวหลังช่วงวิกฤติศรัทธาในช่วงปี 23-26 การหาความหมายครั้งใหม่ ในยคพัฒนาการขององค์กรพัฒนาเอกชน กระทั่งพฤษภาคม 35 และการขับไล่เผด็จการทุนนิยมผูกขาดเมื่อปี 48-49
ผมรักและศรัทธาพี่ชายของผม ผู้ใช้ชีวิตอย่างยืนหยัด มั่นคง เคียงข้างประชาชนผู้ยากไร้ รอยทางแห่งการก้าวย่างเป็นแบบอย่าง เป็นความงาม เป็นตำราเล่มใหญ่ให้ศึกษา วันนี้พี่สุวิทย์ละสังขารรูปกายภายนอก แต่ จิตวิญญาณแห่งการต่อสู้ การรับใช้มวลชน คงอยู่อย่างหนักแน่น มั่นคง
สุวิทย์ วัดหนู ยังอยู่
ด้วยรักและศรัทธา
ที่มา สุวิทย์ วัดหนู นักรบประชา เคียงข้างคนจน
คณะจัด ทำหนังสืออนุสรณ์แห่งชีวิต สุวิทย์ วัดหนู
วันที่ 20 ธันวาคม 2495 - วันที่ 11 มีนาคม 2550
(ว่าด้วยความทรงจำและ การระลึกถึง)
ภาคภูมิ วิธานติรวัฒน์
พี่สุวิทยืกับผม ไมได้ตั้งวงสุราร่วมกันหลายเดือนแล้ว คิดถึงบรรยากาศในวงสุราดังโก้วเล้งกล่าวไว้ "พบสหายรู้ใจ สุราพันจอกมิเมามาย" "วาจาหลังเมามายล้วนเป็นวาจาจากใจ"
สภาสุราการเมือง สนทนาปัญหาสังคม และวิวาทะว่าด้วยบทบาทของคนทำงานทางสังคมในแต่ละช่วงเวลา หลายต่อหลายครั้งถูกจัดตั้งขึ้นโดยพี่สุวิทย์ สมาชิกมากหน้าหลายตาทั้งที่กินเหล้า กินน้ำเปล่าหรือกาแฟ ถูกพี่ของผมตามตัวมาสนทนา เรื่องราวจริงจังจริงใจ วิพากษ์ตรงไปตรงมา ชวนให้คิดต่อ ให้ได้สำนึก นำไปปรับปรุงการงานและตัวตน ของเหล่านักกิจกรรมทางสังคม เป็นวงเหล้าที่เครียดมากที่สุดของผม
เมื่อพี่สุวิทย์จากไป หลายคนถามหาเหมือนพี่ยังอยู่ วงสนทนาทางการเมืองเหงาเศร้า หลายคนโหยหา ทั้งนักกิจกรรมในเมืองหลวง และพวกบ้านนอกอย่างผม
พี่สุวิทย์เป็นพี่ชายของผม สบายใจที่ได้คุย ได้พบ ข้อหารือจะได้รับความเห็นตรงไปตรงมา ซึ่งเป็นอย่างนี้สำหรับทุกคน โดยเฉพาะกับประชาชน คนจน คนด้อยโอกาส พี่สุวิทย์ไม่เคยปฏิเสธภารกิจของประชาชนและยืนยันอย่างมั่นคงทุกครั้งว่า ต้องพูดเรื่องจริง ต้องบอกตรงไปตรงมา วิพากษ์เชิงเทคนิคกระบวนการของหลายคนที่ทำไปด้วยเหตุผลว่า เป็นการยกระดับการเรียนรู้ของประชาชน
บางครั้งผมหงุดหงัดกับความตรงไปตรงมานี้ ผมเห็นว่า ชาวบ้านกำลังประสบปัญหาหนัก แล้วเขากำลังต่อสู้แก้ไขปัญหาอยู่ เราต้องให้เวลาเรียนรู้ยกระดับกลุ่มองค์กร ซึ่งพี่สุวิทย์เข้าใจและห่วงใยแต่ก็ยืนยันว่า ต้องขจัดทัศนะหวังพึ่งของมวลชน ต้องขจัดลักษณะของผู้ทำแทน ผู้ที่เป็นที่พึ่งในการแก้ไขปัญหาหรือลักษณะเห็นอกเห็นใจ ดูแลชาวบ้านเหมือนผู้อยู่ในความอุปถัมภ์ ของเหล่านักกิจกรรมทางสังคม
ดังที่ทุกคนทราบ ดังความจริงอันเป็นที่ประจักษ์ พี่สุวิทย์ใช้เวลาส่วนใหญ่ของชีวิตกับการงานของประชาชน ชีวิตเลือกอยู่ข้างประชาชนผู้เสียเปรียบ หวังสร้างสังคมที่เป็นธรรม เปลี่ยนแปลงสังคมแห่งชนชั้นสู่สังคมที่เท่าเทียม
เวลาแห่งการต่อสู้เคลื่อนไหวยืนหยัดกว่า 35 ปี กับความหวังที่ดูยาวไกลยากที่จะบรรลุในชั่วชีวิตนี้ ไม่ได้ทำให้พี่สุวิทย์ ท้อถอย ขอแวะพักข้างทาง หรือเลี้ยวขวาไปโน่นหน่อยเดี๋ยวจะกลับมา
พี่สุวิทย์ออกจากป่าปี 2530 หลังช่วงเวลาที่เรียกว่าวิกฤติศรัทธาหลายปี เพราะพี่สุวิทย์มีศรัทธา การตัดสินใจออกจากป่าเปลี่ยนสมรภูมิการสร้างสังคมที่เป็นธรรม ด้วยเหตุผลว่า เหลือผู้คนอยู่กลุ่มสุดท้ายถึงเวลาจำต้องเปลี่ยนแปลง ลาภยศสรรเสริญ กินพี่ชายของผมคนนี้ไม่ลง ไม่มีทางลง พี่ชายผมไม่เคยยอมอ่อนให้กับความขาดแคลนทางเศรษฐกิจ ทำงานอะไรขึ้นอยู่กับจุดยืนของตนเองเท่านั้น
ผมเขียนถึงความรัก ความชื่นชม ความศรัทธา ที่มีต่อพี่ชายของผมเป็นความจริงที่ผมรู้ ผมสัมผัส แต่พี่ชายผมก็มีด้านไม่ได้เรื่องเช่นกัน ข้อแรกเลยขี้เหล้า แต่หยุดเด็ดขาดในช่วงเข้าพรรษาซึ่งน่าเบื่อมากสำหรับผมเพราะขาดแกในวงเหล้า ตั้ง 3 เดือน
ข้อสองนี่ พี่พิภพ ธงไชยว่านะ ผมแค่เห็นด้วยนิดหน่อย คือ ปากไม่ดี มีบ้างบางครั้ง ที่จริงก็หลายครั้งอยู่ที่ความตรงไปตรงมาทำให้ผู้คนขัดใจ ด้วยชีวิตมีหลายด้าน มีเข้มแข็งมีอ่อนแอ มีมุมมืดที่ก้าวผ่านยากลำบาก แต่พี่สุวิทย์ไม่ยอมประนีประนอมกับเรื่องราวเหล่านั้น เมื่อเกิดขึ้นกับพรรคพวกพี่น้องของแก ทำให้หลายครั้งเข้าลักษณะ ยอมหักไม่ยอมงอ ซึ่งผมไม่เข้าใจว่า ทำไมต้องเป็นอย่างนั้น ผมเห็นว่า ความขัดแย้งในหมู่มิตรที่มีจุดยืนร่วมกัน ไม่ใช่ความขัดแย้งแตกหัก แตกต่างกับความขัดแย้งกับชนชั้นปกครอง หรือความขัดแย้งทางชนชั้น
พี่สุวิทย์ไม่เห็นด้วย พี่พวกเรารวมทั้งผมไปทำงานร่วมในองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ แกบอกว่าทำให้เราใช้เวลาไปกับเรื่องที่ไม่ใช่เรื่องของประชาชน และทำให้เราอยู่ห่างจากมวลชน พี่สุวิทย์กำลังขับเคลื่อนจัดตั้งพรรคการเมืองของประชาชน ผมไม่เห็นด้วย แต่เราต่างเข้าใจว่า เรากำลังอยู่ในระยะผ่านทางประวัติศาสตร์ของสังคม เราประสงค์จะเห็นสังคมแห่งเหตุและผล ไม่ใช่สังคมแห่งอำนาจ ด้วยเหตุนี้องค์กรอิสระที่เราเลือกไปทำงานร่วมจึงเป็นองค์กรที่ไร้อำนาจ ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล เหตุผล และความเห็นพ้องต้องกัน
พี่สุวิทย์เป็นคนรักครอบครัว รับผิดชอบต่อภรรยา นี่เป็นหนึ่งในความภูมิใจ ความสุขของพี่สุวิทย์ ที่ไม่ว่าทำอะไร เมาอย่างไร ต้องกลับบ้าน มีภารกิจต้องรับส่งและทำการงานตามที่รับปากกับภรรยา ข้อนี้เราอาจเหมือนกันคือ ไม่กลัวเมียแต่เกรงใจ เมียว่าอะไร ตอบคำเดียวว่า "ครับ" เงียบไปเลย
สุวรรณี วัดหนู นี่ก็เป็นคนจริง เรียบง่าย เข้มแข็ง สามีที่ใช้เวลาส่วนใหญ่ของชีวิตอยู่กับคนยากไร้ ไม่ว่าการทำงานเพื่อแสวงหาความมั่นคงทางเศรษฐกิจ แต่มีครอบครัวที่อบอุ่น ต้องมีภรรยาผู้มีรักอันยิ่งใหญ่ ยืนหยัดร่วมทุกข์ร่วมสุข อย่างเข้าใจ อดทน และมั่นคง
ผมไปร่วมงานละสังขารของญาติมิตร บรรยากาศความโศกเศร้าและการระลึกถึงผู้จากไป เป็นความดีของบุคคล ความรักในครอบครัว ความดีต่อบุตรหลานและญาติมิตร ซึ่งเป็นเรื่องที่ดีและน่าชื่นชม แต่บรรยากาศงานละสังขารของพวกเราหลายคน มีเรื่องครอบครัว มีเรื่องของผู้คน มีการงานทางสังคม มีชีวิตและความใฝ่ฝันถึงโลกที่เป็นธรรม มีความรักที่แผ่กว้างจากครอบครัวสู่มวลชน
พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ ของชุมชนคนจนเมือง ชุมชนชนบท การต่อสู้เผด็จการ และการปฏิวัติประชาชาติประชาธิปไตย มีร่องรอย มีชีวิตของ สุวิทย์ วัดหนู เรื่องราวเดือนตุลาคม 16 ต่อเนื่องถึงตุลาคม 19 และพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย การแสวงหาครั้งใหม่ของคนหนุ่มสาวหลังช่วงวิกฤติศรัทธาในช่วงปี 23-26 การหาความหมายครั้งใหม่ ในยคพัฒนาการขององค์กรพัฒนาเอกชน กระทั่งพฤษภาคม 35 และการขับไล่เผด็จการทุนนิยมผูกขาดเมื่อปี 48-49
ผมรักและศรัทธาพี่ชายของผม ผู้ใช้ชีวิตอย่างยืนหยัด มั่นคง เคียงข้างประชาชนผู้ยากไร้ รอยทางแห่งการก้าวย่างเป็นแบบอย่าง เป็นความงาม เป็นตำราเล่มใหญ่ให้ศึกษา วันนี้พี่สุวิทย์ละสังขารรูปกายภายนอก แต่ จิตวิญญาณแห่งการต่อสู้ การรับใช้มวลชน คงอยู่อย่างหนักแน่น มั่นคง
สุวิทย์ วัดหนู ยังอยู่
ด้วยรักและศรัทธา
ที่มา สุวิทย์ วัดหนู นักรบประชา เคียงข้างคนจน
คณะจัด ทำหนังสืออนุสรณ์แห่งชีวิต สุวิทย์ วัดหนู
วันที่ 20 ธันวาคม 2495 - วันที่ 11 มีนาคม 2550
วันจันทร์ที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2551
เพลงถามเท่งเรื่องท่อ จากอัลบั้ม กลองยาวไม่ขายชาติ 1
เพลงถามเท่งเรื่องท่อ วสันต์ สิทธิเขตต์ / สีแพร เมฆาลัย / ไก่ แมลงสาบ
จากอัลบั้ม กลองยาวไม่ขายชาติ 1
วันจันทร์ที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2551
เพลงรำวงวิทยุ - อัลบั้ม วิทยุชุมชน โดย ชุมชน เพื่อชุมชน
"ศิลปะวัฒนธรรม เชิดชูประจำอยู่ทุกชุมชน
ทุกประเทศ ทุกเขตทุกตำบล ทั่วโลกสากลต้องยึดถือประเพณี
เรามาร่วมมือกันเถิด เลือกเปิดอิสระเสรี
ผูกมิตรผูกจิตไมตรี ร่วมสามัคคีด้วยพลังยึดมั่น"
บทเพลงสไตล์รำวงสนุกๆ เนื้อหาสื่อสารจากใจในแบบชาวชนบท
เพลงรำวงวิทยุ พลังแผ่นดิน เพื่อชุมชน อัลบั้ม วิทยุชุมชน โดย ชุมชน เพื่อชุมชน งานเพลงเพื่อเผยแพร่
นี่คือ อัลบั้มชุดพิเศษ เขียนถึงแนวคิด เรื่องราวของวิทยุชุมชน ทั้งอัลบั้ม โดย กลุ่มเครือข่ายศิลปินเพื่อชีวิต ได้จัดทำอัลบั้มชุดนี้ เพื่อการเผยแพร่ให้ความรู้แด่ชาววิทยุชุมชน และผู้ฟังทั่วไป ซึ่งในอัลบั้มพิเศษ วิทยุชุมชน โดย ชุมชน เพื่อชุมชน ประกอบด้วย 10 บทเพลง ดังนี้
1. แหล่วิทยุ
2. เพื่อชุมชน
3. พลังชุมชน พลังแผ่นดิน
4. รำวงวิทยุ
5. รวมพลังใจ
6. สิ่งแวดล้อม
7. เขาว่าวิทยุเถื่อน
8. วิทยุสัมพันธ์
9. พลิกฟื้นวิถีไทย
10. วันของเธอ
ทุกประเทศ ทุกเขตทุกตำบล ทั่วโลกสากลต้องยึดถือประเพณี
เรามาร่วมมือกันเถิด เลือกเปิดอิสระเสรี
ผูกมิตรผูกจิตไมตรี ร่วมสามัคคีด้วยพลังยึดมั่น"
บทเพลงสไตล์รำวงสนุกๆ เนื้อหาสื่อสารจากใจในแบบชาวชนบท
เพลงรำวงวิทยุ พลังแผ่นดิน เพื่อชุมชน อัลบั้ม วิทยุชุมชน โดย ชุมชน เพื่อชุมชน งานเพลงเพื่อเผยแพร่
นี่คือ อัลบั้มชุดพิเศษ เขียนถึงแนวคิด เรื่องราวของวิทยุชุมชน ทั้งอัลบั้ม โดย กลุ่มเครือข่ายศิลปินเพื่อชีวิต ได้จัดทำอัลบั้มชุดนี้ เพื่อการเผยแพร่ให้ความรู้แด่ชาววิทยุชุมชน และผู้ฟังทั่วไป ซึ่งในอัลบั้มพิเศษ วิทยุชุมชน โดย ชุมชน เพื่อชุมชน ประกอบด้วย 10 บทเพลง ดังนี้
1. แหล่วิทยุ
2. เพื่อชุมชน
3. พลังชุมชน พลังแผ่นดิน
4. รำวงวิทยุ
5. รวมพลังใจ
6. สิ่งแวดล้อม
7. เขาว่าวิทยุเถื่อน
8. วิทยุสัมพันธ์
9. พลิกฟื้นวิถีไทย
10. วันของเธอ
สมัครสมาชิก:
บทความ (Atom)